“BİZDEN DEİLSINIZ”
Önce hatırlayalım: ABD'nin II. Dünya Savaşı sırasında atom bombasını geliştirmesini sağlayan Manhattan Projesi büyük ölçüde uluslararası bir bilimsel işbirliğine dayanıyordu. Özellikle Avrupa'dan Nazi baskısından kaçan bilim insanları projeye kritik katkılar sağlamış ve ABD vatandaşlığına geçmişlerdi.
Gelelim bugüne ve yapay zekâ teknolojinde son üç yılda neler olduğuna bakalım:
* Çip savaşları başladı
* Veri merkezleri stratejik altyapı oldu
* Yapay zekâ modelleri ulusal güvenlik konusu oldu
* Ve yakın zamanda yapay zekâ araştırmacılarının hareketliliği kontrol edilmeye başlandı.
Bu dördüncü nokta çok yakın zamanda 12 Haziran 2026’da ortaya çıktı. ABD hükümeti bu tarihte yayımladığı bir ihracat kontrol direktifi ile, yapay zekâ şirketi Anthropic'e, yabancı uyruklu tüm kişilerin — buna yabancı uyruklu Anthropic çalışanları da dahil — Fable 5 ve Mythos 5 modellerine erişimini durdurma talimatı verdi.
Daha da ilginci, Anthropic, şimdiye kadarki en gelişmiş modeli olan Mythos'u Nisan ayı başında tanıttığında, Mythos'un kamuya açık olarak yayımlanamayacak kadar tehlikeli olduğunu açıklamış ve şöyle demişti: “Ekonomiler, kamu güvenliği ve ulusal güvenlik açısından ortaya çıkabilecek sonuçlar son derece ciddi olabilir.” 2026 yılında halka açılma hazırlıkları yapan Anthropic’in “modellerime erişimi durdurun” davetiyesi de aslında çok ilginç.
ABD Hükümeti Mythos ve Fable 5 modellerine erişim yasağı kararı aldığında, bu modellerin geliştirilmesinde önemli katkısı olan Andrej Karpathy 1986'da Çekoslovakya’da doğmuş bir bilim insanı. 15 yaşındayken ailesiyle birlikte Toronto'ya taşınmış. Üniversite eğitimini bilgisayar bilimi ve fizik alanlarında tamamlamış. Doktorasını Stanford Üniversitesi’nde yapmış. 2015 yılında Karpathy, OpenAI'nin kurucu ekibine katılmış. 2017 yılında Tesla tarafından işe alınmış ve Tesla’dan 2022 yılında ayrılmış. 2026 yılında Karpathy, Anthropic şirketine katılmış. Şu anda 39 yaşında.
Şimdi ne olacak?
Karpathy ihracat kontrol mevzuatı açısından kendisini yasal olarak “ABD kişisi” (U.S. person) statüsüne sokan EB-1 “olağanüstü yetenek” yeşil kartına sahip olduğu için Anthropic’te Mythos ve Fable 5 gibi tehlikeli modellere erişerek çalışmasına devam mı edecek…
Yoksa ona bizim televizyonlarda yayınlanan bir moda programında yabancı bir mankenin kırık dökük Türkçesiyle dediği gibi, “Bizden deilsınız” mi denilecek?
Bu henüz çok açık değil.
Karpathy’ye yazık olur veya olmaz, onu bilemeyiz ama bu direktif potansiyel Karpathy’lere yazık olabileceği sinyalini taşıyor.
ABD’deki Göçmen Polisi (ICE) uygulamalarında yapılanları hatırlarsak hiç de haksız sayılmayız.
