Bursa Dağlarında Kehanet Merkezi: Zeus Kersullos Tapınağı
Uludağ’ın Gölgesinde Unutulan Tanrı ve Kehanet Dağı
Olympos Araştırmaları…
Bursa’nın hafızası çok ama çok eskidir.
Uludağ’ın eteklerinde, bugün sessizce rüzgârı dinleyen tepelerde bir zamanlar insanlar geleceğini öğrenmek için toplanıyordu. Dualar ediliyor, adaklar sunuluyor, tanrının cevabı bekleniyordu.
Araştırmalar gösteriyor ki, Bursa’nın Keles ilçesi yakınlarında bulunan Tazlaktepe, antik çağda sıradan bir tepe değil; bir kehanet merkeziydi. Ve burada tapınılan tanrının adı: Zeus Kersullos.
Arkeologlar bazen bir şehri tek bir taş yazıttan çözer.
Tazlaktepe’de bulunan birçok yazıtta aynı kalıp tekrar ediyor:
“Falanca kişi kâhin iken…”
Bu ifade Yunanca yazıtlarda “propheteusantos…” şeklinde geçiyor. Yani bir olay, bir adak ya da bir yapının tarihi, o dönemde görev yapan kâhinin adına göre belirlenmiş.
Bu çok önemli bir ayrıntıdır.
Çünkü her tapınakta kâhin bulunmaz. Kâhin varsa, kehanet kurumu vardır. Kehanet kurumu varsa, insanlar cevap aramak için oraya gidiyordur.
Bilim insanları bu nedenle Tazlaktepe’deki Zeus Kersullos Tapınağı’nın yalnızca ibadet alanı değil, bölgesel çapta etkili bir kehanet merkezi olduğu görüşündedir.
Zeus ismi tanıdık. Ama “Kersullos” pek bilinmiyor.
Bu tür adlandırmalar antik Anadolu’da yaygındı. Büyük tanrılar yerel sıfatlarla anılırdı. Yani bu isim, Bursa dağlarına özgü bir Zeus biçimini anlatıyor olabilir.
Bazı araştırmacılar Zeus Kersullos’un, Zeus Olympios ile ilişkili olabileceğini öne sürüyor. Yani Uludağ (antik Olympos) çevresinde dağların, göğün ve kudretin tanrısı olarak saygı görmüş olabilir.
Kısacası:
Bu, Yunanistan’dan gelen sıradan bir Zeus değil…
Bursa dağlarında yeniden şekillenmiş bir Zeus’tu.
Tazlaktepe’de bulunan yazıtlar, yalnızca çevre köylerden değil başka şehirlerden gelen insanların da burada adak sunduğunu gösteriyor.
Prusa’dan (Bursa), Aizanoi’den ve farklı yerleşimlerden gelen kişiler Zeus Kersullos adına sütunlar diktirmiş, bağışlar yapmış, adaklar bırakmıştır. Hatta bir kişinin dinleti salonu bağışladığı bile belirtiliyor.
Bu ne demek?
Bugünkü dille söylersek:
Tazlaktepe, yalnızca mahalle mescidi değildi.
Bölgesel bir inanç ve ziyaret merkeziydi.
Araştırma raporlarına göre bölgede:
Sütun başlıkları
Sütun kaideleri
Mimari taş parçaları
Yazıtlı bloklar
Roma dönemine ait kalıntılar
tespit edildi.
Bazı taşların köy evlerinde, çeşmelerde ve cami çevrelerinde devşirme malzeme olarak kullanıldığı belirtiliyor.
Yani tarih, gözümüzün önünde yıllarca duvar taşı olarak yaşamış olabilir.
Bursa’nın ruhu çok eski:
Bitinya kralları
Roma valileri
Antik rahipler
Kehanet merkezleri
Şifa tapınakları
Dağ tanrıları
Bunların hepsi bu toprağın hafızasında var.
Zeus Kersullos Tapınağı da bunlardan biri.
Hadrian döneminde yeni şehirler kurulurken bile, yöneticilerin bu kutsal alanı değil, daha ulaşılabilir başka bölgeleri tercih ettiği belirtiliyor. Çünkü Tazlaktepe zaten bir kült ve kehanet merkezi olarak biliniyordu.
Yani Roma bile oranın gücünü biliyordu
Belki de Bursa’nın en büyük sırrı toprağın altında uyuyan bu kehanet dağındadır.
Kaynakça
Bursa ve İlçeleri Arkeolojik Kültür Envanteri
Inschriften “Die Inschriften von Hadrianoi und Hadrianeia
Keles İlçesi Kültür Varlıkları İnceleme Raporu
Foto Galeri
