Çekirge Sultan Efsanesi: Bursa’nın Şifaya Açılan Kapısı
Bursa’da bazı semt isimleri yalnızca bir adres değildir.
Onlar, geçmişten bugüne taşınmış bir hatıradır.
Kimi bir padişahı anlatır, kimi bir çınarı…
Kimi ise bir duayı.
İşte Bursa’nın en bilinen semtlerinden biri olan Çekirge, yalnızca kaplıcalarıyla, tarihî hamamlarıyla ya da yeşile bakan yamaçlarıyla değil; ardında taşıdığı güçlü bir efsaneyle de yaşar.
Bugün herkes “Çekirge” adını bilir.
Fakat çok az kişi bu ismin bir veli, bir derviş, bir halk anlatısı ile iç içe geçtiğini bilir.
Bursa halkı yüzyıllardır şu soruyu sorar:
Bursa’nın Fethinden Sonra Gelen Derviş
Rivayete göre Bursa’nın fethinden sonra Anadolu’nun dört bir yanından alperenler, dervişler, gönül insanları bu yeni Osmanlı şehrine gelmeye başladı.
İşte onlardan biri de halk arasında Çekirge Sultan diye bilinen bir Allah dostuydu.
Gerçek adı hakkında farklı rivayetler vardır. Kimi kaynaklarda kesin bilgi bulunmaz. Ancak halk hafızasında o; gösterişten uzak, fakir dostu, dua ehli bir ermiş olarak anlatılır.
Bursa’nın batı yamacında, bugünkü kaplıcalar bölgesine yakın bir yerde yaşadığı söylenir.
Sessizdi.
Az konuşurdu.
Ama duasının makbul olduğuna inanılırdı.
Efsaneye göre bir yıl Bursa ovasını büyük bir çekirge sürüsü bastı.
Tarlalar zarar gördü. Ürünler yok olma noktasına geldi. Halk korkuya kapıldı. O yıllarda tarım, hayat demekti. Mahsul giderse şehir aç kalabilirdi.
Çaresiz kalan insanlar, dua etmesi için bu dervişe başvurdu.
Çekirge Sultan ellerini semaya kaldırdı.
Uzun süre dua etti.
Rivayete göre ardından rüzgâr yön değiştirdi, sürüler dağıldı ve ova büyük felaketten kurtuldu.
O günden sonra halk, bu zatı “Çekirge Sultan” diye anmaya başladı.
Semtin adı da zamanla onun adıyla özdeşleşti.
Bir Başka Rivayet: Şifanın Sırrı
Bir diğer anlatıya göre ise Çekirge Sultan, bölgede bulunan sıcak su kaynaklarının kıymetini halka gösteren kişiydi.
Kaplıcalara gelen hastalara yardım eder, onları moral ve dua ile desteklerdi. Bursa’nın şifalı sularının tanınmasında etkili oldu.
Bu nedenle halk, bölgeyi onun adıyla anmaya başladı.
Her iki rivayet de ortak bir noktada birleşir:
Çekirge Sultan, Bursa halkının darda kaldığında sığındığı manevi isimlerden biriydi.
Bugün Bursa’nın Çekirge semtinde, tarihî doku içerisinde Çekirge Sultan Türbesi olarak bilinen ziyaret noktası bulunmaktadır. Yüzyıllardır insanlar burada dua eder, Fatiha okur, geçmişi anar.
Semtin ismi de bu manevi hafızayı yaşamaya devam ettirir.
Birçok kişi oradan geçer.
Ama herkes hikâyesini bilmez.
Bursa’da Semt İsimleri Neden Önemlidir?
Bursa, sıradan semt adlarına sahip bir şehir değildir.
Emirsultan, Muradiye, Yıldırım, Hüdavendigâr, Çekirge…
Her biri bir şahsiyetin, bir olayın, bir dönemin izidir.
Bu yönüyle Bursa’nın mahalleleri bile arşiv gibidir.
Çekirge de işte bu sessiz arşivin en kıymetli sayfalarından biridir.
Bazı isimler tabelada yaşar.
Bazıları gönülde.
Çekirge, Bursa’da yalnızca bir semt değildir. O isim; darda kalan çiftçinin duası, şifa arayan hastanın umudu, geçmişe tutunan bir şehrin hafızasıdır.
Bugün otellerin, caddelerin, araçların arasında geçen hayat; belki de her gün fark etmeden bir efsanenin içinden geçiyor.
Çünkü Bursa böyledir.
Bir sokağa girersiniz, tarihe çıkarsınız.
Bir semtin adını söylersiniz, dua yankılanır.
Ve Çekirge hâlâ Bursa’ya şunu fısıldar:
Şehirler sadece taşla kurulmaz…
Hatıralarla yaşar.
Kaynakça
Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Çekirge bölgesi tarihçesi
Bursa Büyükşehir Belediyesi Kent Arşivi yayınları
Yerel sözlü kültür derlemeleri, Bursa halk anlatıları
Bursa üzerine yerel tarih araştırmaları ve semt monografileri
