Bursa'da UNESCO Dünya Mirası listesindeki Cumalıkızık köyünün korunması ve sürdürülebilir yönetimi için önemli bir toplantı yapıldı. Tayyare Kültür Merkezi'nde gerçekleşen bu değerlendirme toplantısına yerel yöneticiler, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve köy temsilcileri katıldı. Toplantının ana gündem maddeleri arasında tarihi dokunun korunması, restorasyon süreçleri ve artan ziyaretçi yoğunluğunun getirdiği sorunlar yer aldı.
Toplantıda, Cumalıkızık'ın karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan birinin aşırı ziyaretçi yoğunluğu olduğu vurgulandı. Geçen yıl bir günde 34 bin kişiye ulaşan ziyaretçi sayısının, köyün tarihi dokusu üzerinde ciddi baskı oluşturduğu belirtildi. Ayrıca, sağlık altyapısının yetersizliği, acil tahliye planlarının eksikliği ve güvenlik sistemlerindeki aksaklıklar da dile getirildi. Uzmanlar, sürdürülebilir turizm politikalarının acilen geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Köydeki yapı stoğuyla ilgili endişe verici tespitler de paylaşıldı. Toplam 259 evden 168'inin tarihi yapı niteliğinde olduğu, ancak tarihi evlerin yaklaşık yüzde 78'inin hala restore edilmediği ortaya çıktı. Kamu ve STK yapıları restore edilirken, köy halkına ait evlerin restorasyon yükünün büyük ölçüde köylülerin üzerinde kaldığı eleştirisi yapıldı. Bu durumun, "koruma yükü köylünün üzerinde kaldı" şeklinde özetlendiği belirtildi.
Katılımcılar, Cumalıkızık'ın sadece bir turistik destinasyon değil, yaşayan bir kültürel miras alanı olduğunu vurguladı. UNESCO unvanının korunabilmesi için koruma-kullanma dengesinin hassasiyetle yürütülmesi gerektiği belirtildi. Uluslararası iş birlikleri, tanıtım faaliyetleri ve köyün bellek, kadın emeği ve yaşayan kültürünün korunması gibi konular da çözüm önerileri arasında yer aldı.
Toplantıda, "Sınırsız turist kabul edilemez" uyarısı hatırlatılırken, kontrollü ziyaretçi sistemi ve kapasite yönetimi gibi modellerin uygulanması gerektiği ifade edildi. En önemli uyarılardan biri ise Cumalıkızık'ın içeriden değil, dışarıdan gelen kentleşme ve rant baskısıyla yok olabileceği yönündeydi. Ortak akıl, şeffaf iletişim ve katılımcı yönetim anlayışının güçlendirilmesi gerektiği vurgulanarak, bu meselenin siyaset üstü olduğu ve gelecek nesillere doğru korunmuş bir miras bırakma amacı taşıdığı belirtildi.
