Türkiye, ABD yapımı F-35 savaş uçaklarını satın alma yolunu açmak için önemli bir diplomatik adım attı. Bloomberg'in haberine göre Ankara, Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmek için Moskova'nın onayını talep etti. Bu girişim, Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olma arayışının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Geçtiğimiz aylarda Türkiye'nin S-400'leri Rusya'ya iade etmeyi önerdiği ancak Moskova'nın bu fikre sıcak bakmadığı belirtilmişti. Türk yetkililer, üçüncü ülkeye devir konusunu son haftalarda Rusya'ya iletti. NATO Zirvesi sırasında bazı ABD'li senatörler, S-400'lerin üçüncü bir ülkeye devrinin bile güvenlik endişelerini tam olarak gidermeyebileceğini dile getirdi.
Rusya ile görüşmeler, Ankara'da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi öncesinde başladı. Zirve sırasında ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'nin F-35 satın almasına yönelik yasağı yakında kaldırabileceğinin sinyalini vermişti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede de bu konunun gündeme geldiği ifade edildi.
Türkiye, daha önce S-400'leri elinde tutup ABD'nin sistemi denetlemesine izin vermeyi de önermiş ancak bu teklif ABD'li yetkililer tarafından destek görmemişti. Türk yetkililer, S-400 sistemlerinin envanterde olmasına rağmen şu anda aktif olarak kullanılmadığını belirtiyor. Rusya'nın henüz Ankara'nın talebine yanıt vermediği öğrenildi.
Türkiye, 2019 yılında S-400'leri teslim aldıktan sonra F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, Ankara'nın programa yeniden katılabilmesi için bu sistemleri elden çıkarması gerektiğini açıkça belirtmişti. Rus sistemlerinden vazgeçilmesi, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkileri önemli ölçüde iyileştirebilecek ve Türk savunma sanayisine uygulanan yaptırımların kaldırılmasının önünü açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
S-400'lerin satın alınması, Türkiye'nin NATO müttefikleriyle ilişkilerinin gerginleştiği bir döneme denk gelmişti. Türkiye, ABD yapımı Patriot füzelerini satın alma konusunda Washington'ın kararlı olmadığını iddia etmiş ve bu durum Ankara'nın Rusya'ya yönelerek S-400'leri almasının gerekçelerinden biri olmuştu. ABD, Türkiye'yi F-35 programından çıkardığında, 2020 yılında CAATSA yaptırımlarını da yürürlüğe koyarak Türk savunma sanayisinin diğer hassas teknolojilere erişimini engellemişti.
