TÜRKİYE’NİN İLK TELESKOPU NUN BURSA’DA ÜRETİLDİĞİNİ BİLİYOR MUYDUNUZ? İLK YERLİ TELESKOP USTASI HASİP SÖNMEZALP UMURBEYLİ İDİ
Yaptığı proje kendisine “ABD’den Altın Çekiç Ödülü” kazandırmıştı
“Çocukluğumdan beri yıldızlar âlemine karşı içimde bir merak vardı. Gökyüzü beni çok ilgilendiriyordu. Geceleri gökyüzünde parıldayan, kimisi göz kırpar gibi oynaşan, kimisi de kayıp giden milyarlarca yıldız, ay ve güneş beni her zaman meşgul eden şeylerdi. Salih Murat Uzdilek’in, Ankara Radyosu'ndaki uzay ile ilgili konuşmalarını zevkle ve heyecanla dinliyordum. Bir konuşmasında güneşten binlerce defa büyük yıldızların, ışıkların birbirine kayması ile bir bulut gibi göründüğünü söyledi. İçimde Zühal’i, halkalı gezegeni görmek hevesi uyandı. Fakat buna imkân yoktu. Bir teleskop yapmak fikri bu hevesten doğdu ”,
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ASTRONOMİ KÜRSÜSÜNE MÜRACAAT ETTİM. KONU İLE İLGİLİ BİLGİ İSTEDİM
“Amerikan dergilerinden birinde gördüğüm bir reklam üzerine, bir arkadaş vasıtasıyla 80 defa büyüten 45 milimetrelik bir objektif camı getirttim. 130 santimlik bir boru içine yerleştirerek gök dürbünü yaptım. Fakat bu küçüktü. Ben daha büyük bir teleskop yapmak istiyordum. Eski gemilerin bumboz camlarından faydalanmaya karar verdim. Bir bumboz camı buldum. Camı yontmada kullanılan (karbüründüm denilen) zımpara tozunu o zaman bulmak çok zordu, ama buldum. Bu bumboz camını altı ay ovarak, uğraşarak 17 santimetre çapında, 225 santimetre foküs uzaklığı olan cam yaptım. O zaman 1957 de saç karaborsaydı. Güçlükle bulabildim. Demir saçla yaptığım boruya, kendi imalatım olan camı (plana uygun şekilde) monte ederek teleskopu yaptım.”
Hasip Sönmezalp ilk teleskopunu yaptıktan sonra da birkaç ay Bursa Kültürpark’ ta meraklılara gökyüzünü izlettirmiştir.
ALTIN ÇEKİÇLİ MUCİT
Merinos fabrikasından emekli olan tornacıların Hasip Ustası bir de çok farklı özellikleri olan bir saat icat etmiş. Küre şeklindeki bu saatin 18 ayrı özelliği varmış. Bu küre, zamanı, günleri, gecelerin uzayıp kısalmasını, saat farkını, otomatik ve ışıklı olarak gösterebilen özelliklere sahipmiş.
İngiltere de bulunan Uluslararası Ay Cemiyeti ve Türk Astronomi Derneği’ne üyeliklerine kabul edilen Bursalı dehamızın merkezi Kanada’ da bulunan Uzay Araştırmaları Merkezi'nin fahri üyesi olduğu bilinmektedir.
Bursa’nın sessiz dehası Altın Çekiç ödüllü Hasip ustasına Allah’tan rahmet diliyoruz.
Bursa Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Bursa’nın Tarihi Mahalleleri 3 kitabında Fevzi Şen’in yaptığı mülakattan alıntıdır. Kendisini rahmet ve minnetle anıyoruz.
