Dünya genelinde milyarlarca insanı besleyen pirinç, artık sadece gıda güvenliği değil, iklim krizi açısından da önemli bir tartışma konusu haline geldi. Boston College ve CSIRO araştırmacılarının yayımladığı yeni bir çalışma, çeltik tarlalarından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının 1960'lı yıllardan bu yana neredeyse iki katına çıktığını ortaya koydu. Bu artış, küresel ısınma üzerindeki baskıyı artırıyor.
Araştırmaya göre, 2010'lu yıllarda yıllık ortalama emisyon miktarı 1,1 milyar ton karbondioksit eşdeğerine ulaşarak yaklaşık 239 milyon otomobilin yıllık emisyonuna denk geldi. Pirinç üretimi, hayvancılık dışında tarım sektöründeki en büyük emisyon kaynaklarından biri olarak belirlendi. Sorunun temelinde ise pirincin genellikle su altında kalan tarlalarda yetiştirilmesi yatıyor. Bu ortam, metan üreten mikroorganizmalar için ideal koşullar sağlıyor.
Emisyonlardaki artışın iki ana nedeni bulunuyor: pirinç ekim alanlarının genişlemesi ve üretim yöntemlerinin yoğunlaşması. Özellikle Afrika'da pirinç ekim alanlarının 1960'lardan bu yana iki katına çıkması, bölgedeki metan emisyonlarını ciddi şekilde artırdı. Ayrıca, çiftçilerin daha yüksek verim almak amacıyla gübre kullanımını artırması ve hasat sonrası sapları tarlada bırakarak toprağa sürmesi de emisyon artışında önemli rol oynuyor.
Sentetik azotlu gübre kullanımının 2000 sonrası yüzde 76 artması, sadece metan değil, güçlü bir sera gazı olan nitröz oksit emisyonlarını da yükseltiyor. İklim değişikliği ise bu döngüyü daha da hızlandırıyor; artan sıcaklıklar topraktaki mikrobiyal faaliyetleri artırarak emisyonları daha da yükseltiyor. Bu durum, pirinç üretiminin hem iklim değişikliğinden etkilendiğini hem de onu besleyen bir mekanizma haline geldiğini gösteriyor.
Bilim insanları, doğru uygulamalarla pirinç üretiminden kaynaklanan emisyonların azaltılabileceğini belirtiyor. Sulama yönetiminin değiştirilmesi, kontrollü kurutma dönemleri uygulanması, aşırı gübre kullanımının azaltılması ve toprağın daha az işlenmesi gibi yöntemlerle küresel emisyonların yüzyıl ortasına kadar yaklaşık yüzde 10 düşürülebileceği hesaplanıyor. Özellikle tarlaların sürekli su altında tutulması yerine belirli dönemlerde kurutulması, metan oluşumunu azaltabiliyor.
Araştırma, "organik her zaman daha çevreci değildir" tespitine de yer veriyor. Aşırı miktarda saman ve organik atık kullanımının metan emisyonlarını artırabileceği vurgulanıyor. Bu nedenle bilim insanları, çözümün tek tip değil, her coğrafyanın iklimi, toprak yapısı ve üretim modeline uygun bölgesel yaklaşımlarla geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Temel mesaj ise net: Dünya nüfusunu besleyen pirinç üretimi, mevcut haliyle iklim üzerinde ciddi baskı oluşturuyor; bu nedenle "daha az emisyonla daha verimli üretim" modeli geliştirmek kritik önem taşıyor.
